Dưới cái nắng gay gắt của mùa hè, cơ thể chúng ta phải hoạt động hết công suất để duy trì mức thân nhiệt ổn định ở 37 độ C. Tuy nhiên, khi hệ thống làm mát tự nhiên này bị quá tải, "sát thủ vô hình" mang tên say nắng, say nóng sẽ lập tức tấn công. Những dòng chữ cảnh báo trên các áp phích y tế thực chất là sự đúc kết từ những phản ứng sinh lý cực kỳ phức tạp của cơ thể mà chúng ta tuyệt đối không được xem nhẹ.
1. Tiếng Chuông Cảnh Báo Đầu Tiên: Giai Đoạn Nhẹ Và Vừa
Ở giai đoạn đầu, cơ thể sẽ cố gắng "kêu cứu" thông qua những triệu chứng tưởng chừng rất đỗi bình thường.
Tình trạng mệt mỏi và khát nước liên tục. Đây là lúc lượng nước bốc hơi qua mồ hôi quá lớn, khiến thể tích máu giảm, não bộ phát ra tín hiệu đòi hỏi bù nước ngay lập tức.
Sự xuất hiện của hiện tượng hoa mắt, chóng mặt. Khi thiếu nước, huyết áp có xu hướng tụt giảm, lượng máu bơm lên não không đủ gây ra tình trạng choáng váng.
Cơ bắp bị co rút, hay còn gọi là chuột rút. Mồ hôi tuôn ra không chỉ mang theo nước mà còn kéo theo một lượng lớn các chất điện giải thiết yếu như Natri, Kali, Canxi, làm rối loạn hoạt động co duỗi của các sợi cơ.
Nhịp tim đập nhanh bất thường. Tim phải đập nhanh và mạnh hơn để cố gắng bơm lượng máu (vốn đang bị đặc lại do thiếu nước) đi nuôi các cơ quan và đẩy máu ra sát bề mặt da để tỏa nhiệt.
2. Ranh Giới Sinh Tử: Khi Sốc Nhiệt (Heat Stroke) Xảy Ra
Nếu những tiếng chuông trên bị phớt lờ, tình trạng nguy hiểm đến tính mạng sẽ ập đến, lúc này nạn nhân cần được sơ cứu ngay lập tức và chuyển ngay đến cơ sở y tế. Hệ thống điều hòa thân nhiệt lúc này đã hoàn toàn sụp đổ.
Thân nhiệt bùng phát lên mức trên 40 độ C, đặc biệt ở đối tượng trẻ em có thể vượt ngưỡng 41 độ C. Các tế bào bắt đầu bị tổn thương cấu trúc do sức nóng.
Sự thay đổi trầm trọng về trạng thái tinh thần: lú lẫn, nói ngọng, co giật, kích động hoặc rơi vào trạng thái hôn mê sâu. Bộ não vốn rất nhạy cảm với nhiệt độ cao đang bị "luộc" từ bên trong, dẫn đến các tổn thương thần kinh cục bộ.
Tình trạng nôn mửa, khó thở đi kèm với mạch đập rất nhanh và mạnh.
Một dấu hiệu vô cùng đặc trưng nhưng lại rất đáng sợ: Da trở nên nóng, đỏ nhưng lại khô khốc, không còn đổ mồ hôi. Tuyến mồ hôi đã cạn kiệt hoặc hệ thần kinh chỉ huy bài tiết mồ hôi đã tê liệt hoàn toàn, cắt đứt lối thoát nhiệt duy nhất còn lại của cơ thể.